CMS: WordPress i Joomla!

Część A, lekcja 1

Czym jest system zarządzania treścią (CMS)

CMS (Content Management System) to aplikacja internetowa, w której treść strony tworzy się i edytuje w panelu, bez pisania kodu HTML. System oddziela treść (zapisaną w bazie danych) od wyglądu (szablonu), więc zmiana szablonu nie wymaga przenoszenia treści.

Funkcje CMS

• zarządzanie treścią: strony, wpisy, kategorie, tagi, media,
• panel administratora chroniony hasłem (/wp-admin, /administrator),
• użytkownicy i role z różnymi uprawnieniami,
• szablony (motywy) i rozszerzenia (wtyczki, moduły, komponenty),
• menu, widżety, formularze, wyszukiwarka, komentarze,
• SEO: adresy przyjazne, mapa strony, meta tagi,
• wersje roboczy/opublikowany, harmonogram publikacji.

Część A, lekcja 2

Instalacja i konfiguracja WordPressa

• Pobierz archiwum z wordpress.org i rozpakuj je w katalogu serwera (htdocs/mojastrona).
• W phpMyAdmin utwórz pustą bazę (kodowanie utf8mb4_unicode_ci) oraz użytkownika z prawami do tej bazy.
• Otwórz adres strony w przeglądarce – uruchomi się kreator: język, dane bazy (nazwa, użytkownik, hasło, host localhost, prefiks tabel), potem nazwa witryny, konto administratora i adres e-mail.
• Kreator zapisze plik konfiguracyjny wp-config.php; można też skopiować wp-config-sample.php i uzupełnić go ręcznie.

define('DB_NAME', 'wp_firma');
define('DB_USER', 'wp_uzytkownik');
define('DB_PASSWORD', 'SilneHaslo!2026');
define('DB_HOST', 'localhost');
define('DB_CHARSET', 'utf8mb4');

$table_prefix = 'wpx_';          // zmiana domyślnego prefiksu wp_ utrudnia część ataków
define('WP_DEBUG', false);       // w produkcji wyłącz wyświetlanie błędów

Część A, lekcja 3

Treść, media, menu i użytkownicy w WordPressie

• Edytor blokowy (Gutenberg) buduje treść z bloków: akapit, nagłówek, obraz, galeria, kolumny, przycisk, wideo.
• Obrazy: wgraj plik w odpowiednim rozmiarze, uzupełnij tekst alternatywny; system tworzy miniatury i kopie w różnych rozmiarach.
• Wersje robocze i harmonogram: wpis może być szkicem, oczekiwać na zatwierdzenie lub mieć zaplanowaną datę publikacji.
• Strona główna: Ustawienia → Czytanie – statyczna strona lub lista najnowszych wpisów.

Część A, lekcja 4

Motywy, wtyczki i własny szablon

Motyw (szablon) odpowiada za wygląd witryny, a wtyczka dodaje funkcje (formularze, SEO, sklep, kopie zapasowe, bezpieczeństwo). Instaluje się je z katalogu w panelu (Wygląd → Motywy, Wtyczki → Dodaj nową) albo wgrywając plik .zip.

<?php get_header(); ?>
<main>
  <?php if (have_posts()) : while (have_posts()) : the_post(); ?>
    <article>
      <h2><a href="<?php the_permalink(); ?>"><?php the_title(); ?></a></h2>
      <p class="data"><?php the_date(); ?> | <?php the_category(', '); ?></p>
      <?php the_excerpt(); ?>
    </article>
  <?php endwhile; else : ?>
    <p>Brak wpisów.</p>
  <?php endif; ?>
</main>
<?php get_footer(); ?>

<?php
add_action('after_setup_theme', function () {
    register_nav_menus(['glowne' => 'Menu główne']);
    add_theme_support('post-thumbnails');
    add_theme_support('title-tag');
});
add_action('wp_enqueue_scripts', function () {
    wp_enqueue_style('moj-styl', get_stylesheet_uri(), [], '1.0');
});

• Motyw potomny (child theme) dziedziczy po motywie nadrzędnym i pozwala go modyfikować bez utraty zmian przy aktualizacji.
• Wtyczki pobieraj z wiarygodnych źródeł, sprawdzaj oceny, datę ostatniej aktualizacji i zgodność z wersją systemu; nieużywane usuwaj, nie tylko wyłączaj.
• Typowe wtyczki: formularze (Contact Form 7), SEO (Yoast, Rank Math), sklep (WooCommerce), cache, bezpieczeństwo, kopie zapasowe.

Część A, lekcja 5

Aktualizacje, kopie zapasowe i bezpieczeństwo CMS

Kopia zapasowa serwisu

• Kopia plików (całego katalogu, przede wszystkim wp-content i wp-config.php) oraz bazy danych (eksport SQL z phpMyAdmin lub mysqldump).
• Wtyczki do kopii (UpdraftPlus, Duplicator, All-in-One WP Migration) wykonują obie i pozwalają przenieść serwis na inny serwer.
• Po przeniesieniu serwisu zmień adresy w bazie (opcje siteurl i home) i zapisz ponownie bezpośrednie odnośniki.

Część B, lekcja 6

Instalacja i panel Joomla!

Instalacja Joomla! przebiega podobnie jak WordPressa: rozpakowanie plików w katalogu serwera, utworzenie bazy i uruchomienie instalatora w przeglądarce (nazwa witryny, konto Super User, dane bazy, kodowanie). Po instalacji usuwa się katalog installation (instalator robi to automatycznie).

Część B, lekcja 7

Szablony i rozszerzenia Joomla!

• Szablon zawiera pliki index.php, templateDetails.xml (opis i pozycje modułów), css/, images/; ustawienia stylu (kolory, logo) zmieniasz w System → Style szablonów witryny.
• Pozycje modułów (np. sidebar-right, footer) przypisujesz z poziomu Moduły, określając na jakich stronach menu mają być widoczne.
• Rozszerzenia instaluje się w System → Instaluj → Rozszerzenia z pliku ZIP, katalogu lub adresu URL.
• Zastąpienia (template override) pozwalają zmienić wygląd gotowego komponentu bez edycji jego plików.

<extension type="template" client="site">
  <name>mti_szablon</name>
  <version>1.0</version>
  <files>
    <filename>index.php</filename>
    <folder>css</folder>
  </files>
  <positions>
    <position>menu</position>
    <position>sidebar-right</position>
    <position>footer</position>
  </positions>
</extension>

Część B, lekcja 8

Multimedia, SEO i wielojęzyczność w CMS

• Import multimediów: obrazy wgrywasz do biblioteki, a wideo osadzasz z platform (adres wklejony w blok lub kod iframe) – ogromne pliki wideo lepiej nie trzymać na własnym hostingu.
• Optymalizacja obrazów: właściwy format i rozmiar, kompresja, wymiary dostosowane do układu, alt opisowy.
• Adresy przyjazne (SEF): /oferta/wycieczki zamiast ?p=123; wymagają modułu mod_rewrite i pliku .htaccess.
• Metadane SEO: tytuł strony, opis (meta description), nagłówki h1–h3, mapa witryny sitemap.xml, robots.txt.
• Wielojęzyczność: Joomla! ma ją wbudowaną (języki treści i powiązania artykułów), WordPress – przez wtyczki (Polylang, WPML).
• Dostępność w CMS: hierarchia nagłówków, teksty alternatywne, kontrast motywu, opisy odnośników, obsługa klawiaturą.